على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
111
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و نبناد . احتياطا ( ehti tan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از روى بصيرت . و با هوشيارى . و با احتياط . احتياطات ( ehti t t ) ج ا . پ . مأخوذ از تازى - احتياطها . احتياطانه ( ehti t ne ) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بااحتياط . احتياك ( ehti k ) م . ع . احتاك بالثوب احتياكا : در خود پيچيد آن جامه را . و پشت و ساقها را بفوطه بسته نشست . احتيال ( ehti l ) م . ع . حيله و مكر و تزوير و غدر . و قوت و جودت نظر . و قدرت بر تصرف در امور . احتيال ( ehti l ) م . ع . مر . احتوال . احتئمام ( ehtem m ) م . ع . احتام احتئماما : بريد . احث ( ahass ) ص . ع . برانگيزندهتر . احثاء ( ehs ' ) م . ع . احثت الخيل البلاد : كوفتند سواران شهرها را باسم اسبان . احثاث ( ehs s ) م . ع . احثه عليه احثاثا : برافزوليد او را بر آن . احثار ( ehs r ) م . ع . كفيدن شكوفهء خرما پيش از غوره گرديدن دانهء وى يق احثر النخل . احثال ( ehsal ) م . ع . خورش بد دادن كودك را و بد پرورانيدن آن را . و احثله الدهر : موافقت نكرد با وى زمانه . احج ( ahaj ) و احجا ( ahj ) ص . ع . يق ما احج به : چه سزاوار است به آن . و كذلك ما احجاه . احج ( ahajj ) رأس احج : سرسخت . و فرس احج : اسبى كه خوى افكند . و اسبى كه در رفتن سمهاى پا را بجاى سمهاى دست نهد . احجاء ( ahj ' ) ع . ج حجاة و حجى ( hej ) احجاب ( ahj b ) ع . ج حجاب . احجاج ( ehj j ) م . ع . به حج فرستادن . و برانگيختن براى حج كردن . احجار ( ahj r ) ع . ج حجر ( hajar ) و ( hejr ) . و احجار الخيل : اسبان كه براى نسل نگاهدارند . و احجار الزيت ج ا خ . : سنگهائى در اندرون مدينهء منوره كه زيّاتان بر آنها اندكى زيت مىگذاشتند . و احجار المراء . قبا كه خارج مدينهء منوره است . احجاز ( ehj z ) م . ع . احجز احجازا : به حجاز آمد . احجال ( ahj l ) ع . ج حجل ( hajl ) و ( hejl ) و ( hejel ) و ( hejjel ) . احجال ( ehj l ) م . ع . احجل البعير احجالا : بند از دست چپ آن اشتر برداشته بر دست راست وى نهاد . احجام ( ehj m ) م . ع احجم عنه احجاما : باز ايستاد از آن و از بيم پسپا شد . و احجم الثدى : بر آمد آن پستان و بلند گرديد . و احجمت المراة للمولود : نخست يك بار شير داد آن زن بچه را . احجان ( ehj n ) م . ع احجن الثمام : برگ برآورد گياه يز . احجة ( ehejjat ) ع . ج حجاج و حجاج . احجر ( ahjor ) ع . ج حجر ( hajar ) . احجن ( ahjan ) ص . ع . كوزپشت . و كج . و صقر احجن المخالب : چرغ كج چنگال . و شعر احجن : موى مرغول فروهشته . احجوة ( ohjovvat ) و احجية ( ohjiyat ) ا . چيستان . ج . احاجى . احد ( ahd ) م . ع . احد احدا ( از باب سمع ) . پيمان بست . احد ( ahad ) ا . ع يكى . و يكم و نخستين عدد . - و در مذكر و مونث هر دو استعمال مىشود قوله تعالى : ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ و قوله : يا نِساءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ . و الاحد ا خ . : خداوند عالميان . و يوم الاحد ا . : روز يكشنبه . و احد عشر : يازده . و احدكم : يكى از شما . و احد الاحدين : كلمهء مدح يق فلان احد الاحدين : فلان بيهمتاست . و كل احد : هر يكى . و ما فى الدار احد : نيست در خانه كسى . احد ( ohod ) ا خ . ع . نام كوهى در مدينهء منوره . احد ( ohod ) ا خ . پ . نام يكى از غزوههاى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله كه در سال سيوم هجرت در دامنهء كوه احد واقع شد و در اين جنگ ابو سفيان پدر معاويه و زنش هند دختر عتبه و مادر معاويه رئيس مشركين بودند و مخصوصا هند با پانزده نفر زن دف مىنواختند و گريه بر كشتگان بدر مىكردند و مسلمين را تحريض بر جنگ مسلمانان مىنمودند . و عدهء مشركين سه هزار نفر و عدهء مسلمين در روز شنبهء هفتم شوال كه جنگ واقع شد هفتصد نفر و چون مسلمين تخلف از اوامر آن حضرت صلى اللّه عليه و آله كردند شكست بر آنها واقع شد و حمزهء سيد الشهداء عموى آن حضرت شهيد گرديد . و عدهء شهداى مسلمانان هفتاد نفر و عدهء كشتگان مشركين بيست و دو نفر بودند . و دندانهاى رباعى آن بزرگوار را شكستند و صورت مباركش را خراشيدند . و كردار زشت هند در اين جنگ بتفصيل در تواريخ مسطور است . احد ( ahadd ) ص . ع برندهتر و تندتر و تيزتر .